در عقايد تاريخى من رخ داده است ، در متن يا حواشى تصريح كرده‌ام . در اينجا بخصوص به تغييرى كه در عقايد من در باب مناسبات بين مرزبانان و پاذگسپانان و اسپاهبندان پس از انتشار مقاله آقاى « اشتاين » « 1 » رخ داده و درباره آن در ضميمه دوم كتاب بحث خواهد شد ، متوجه ميكنم . اما بايد اعتراف كنم كه اين مسائل هنوز بدرجه وضوحى ، كه بايد ، نرسيده است . شرحى ، كه راجع به تاريخ سلطنت كواذ اول و مزدكيان نوشته‌ام نگارش مجدد قسمت دوم رساله‌ايست در اين باب كه بنام « سلطنت كواذ اول و كمونيسم مزدكى » جداگانه انتشار داده‌ام . بسى نكات از بخش نخستين آن رساله بر آن افزوده‌ام . در اينجا بايد بگويم ، كه نسخه خطى اين كتاب سه سال پيش آماده طبع بود ولى انتشار آن بعللى ، كه مربوط به من نبود ، بتأخير افتاد . در خلال اين احوال ناگزير شدم چندين‌بار در فصل چهارم ، كه راجع بمانويه است ، دست ببرم ، زيرا كه چندين كتاب معتبر در اين خصوص در اين مدت انتشار يافته است و از اين گذشته متون مانوى ، كه اخيرا به زبان قبطى بدست آمده و هنوز جز قسمتى از آن در دسترس عامه قرار نگرفته است ، ما را نويد ، ميدهد ، كه در آينده اطلاعات وسيعترى از اين جنبش دينى حاصل كنيم . براى اينكه اين كتاب زياد منفور نظر آن دسته از مورخانى كه مستشرق نيستند نباشد ، از استعمال الفباى « صوتى » « 2 » احتراز جسته و براى اداى اصوات حروف مركب از قبيل bh , dh , gh , th , kh , zh , sh , dj , tch را ، كه مانوس‌تر است ، به كار برده‌ام . در اين كتاب حروف صوتى فقط در چند كلمه و نام اوستائى پيش ميآيد و من در اين مورد از شيوه كتابت ديرين اهل فن تبعيت كرده‌ام . املاء كلمات و نامهاى پهلوى را بحروف لاتين كمى ساده‌تر كرده‌ام و تا جائى كه ميسر بود ، تلفظ مرسوم در اواخر عهد ساسانيان را مأخذ قرار داده‌ام . اما در خصوص نام پهلوى خداى بزرگ زردشتيان ، من آن را برسم اكثر مورخان اوهرمزد « 3 » نوشته‌ام ، كه

--> ( 1 ) - E . Stein ( 2 ) - Phonetiqua ( 3 ) - hrmazd